Ana sayfa » Saltanat Sancakları nelerdir
Osmanlı Toplumu

Saltanat Sancakları nelerdir

Saltanat Sancakları
Saltanat Sancakları

Saltanat Sancakları nelerdir, Osmanlı Padişahlarına mahsus olan sancaklar “Saltanat Sancağı, Elviye-i Sultâni, Alemhâ-yi Osmâni, Alem-i Padişâhi, Livâ-yi Saadet” gibi isimlerle anılırdı. On altıncı yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman dönemine gelindiğinde o zamana kadar dört ayrı renkte olan saltanat sancaklarının sayısı artırıldı.

Saltanat sancakları bu dönemden sonra artık “bir beyaz, bir yeşil, iki kırmızı ve iki alaca yeşilli kırmızılı ve biri de Yeniçerilere ait olarak yarı kırmızı ve yarı sarı renklerde” olmak üzere yedi tanedir.

Her Padişah da cülûsundan sonra kanun üzere kendisine ismi yazılı saltanat sancakları yaptırırdı. Ancak Osmanlılar’ın On dördüncü yüzyılda kuruluştan beri kullandıkları değişmez asıl Saltanat Sancağı “Akalem” (ya da “Ak Sancak”) denilen beyaz renkli sancaktır.

Saltanat sancaklarının gönder başları altın alemli olup, üzerlerinde Mushaf-ı Şerif takılı ve sancakların üzerinde “İnnâ fetahnâ leke fethan mübînâ” âyet-i kerimesi yazılıdır.

Padişahlar sefere çıkarken yapılan “resm-i geçit”de, Hükümdar’ın arkasında silahdar, çuhadar ve rikabdar ağalar; onların arkasında da, sağında “Ak Sancak”ı bizzat taşıyan “Mehterân-ı Alem” bölüğünün ağası “mîr-i alem” ve solunda kapıcılar kethüdası ile birlikte Kapı Ağası yürür; hemen arkalarından 30-40 kişilik “Mehterân-ı Alem”(ya da “Alemdârân-ı Hassa”) denilen “Sancaktar Bölüğü” ile birlikte geri kalan altı sancağı taşıyan “emîr-i alem”in maiyetinden altı alemdar gelirlerdi.

Ak Sancağın sağında “Kırmızı Sancak”lı sipah bölükleri ve sol tarafında “Sarı Sancak”lı silahtar bölükleri yer alırdı. Eğer iki yerde sefer varsa Padişah veya sefere gitmediği zamanlar Serdar-ı Ekrem tayin olunan Sadrazam’a Ak Sancak, diğer cepheye serdar tayin edilen vezire de Yeşil Sancak verilirdi.

Saltanat Sancakları
Saltanat Sancakları

Bununla beraber savaş sırasında “Sancağ-ı Şerif” ileride ve saltanat sancakları ise Padişahın ya da Serdar-ı Ekrem tayin olunan Sadrazam’ın arka tarafında bulunurdu. Bununla beraber Osmanlı eyâlet ve sancaklarına özgü sancakların da yığınaklar yapılırken ve savaş sırasında eyâlet askerlerinin sevk ve yönetimine katkısı vardır.

Saltanat Sancakları Donanmâ-yi Hümâyun

Diğer taraftan Donanmâ-yi Hümâyun‘da yeşil ve genellikle kırmızı renklerdeki sancaklar kullanılırdı. Üzerinde iki, bazan üç beyaz hilâl bulunurdu.

  1. Tarih kaynaklarının hepsinde “beyaz” ve “yeşil” renkli sancaklar üzerinde ittifak varsa da örneğin “Selanikî Tarihi, Hammer, Kavanin-i Osmanî ve Rabıta-i Asitane”de diğer renkler üzerinde ayrılık vardır. Bununla beraber her ikisi de On altıncı yüzyıl sonları ve On yedinci yüzyıl başlarında Ordu ile birlikte savaşlara katılmış olan Selânikî ile “Vakayi-i Tarihiyye” müellifi Abdülkadir Efendi’nin verdikleri bilgiler uyuşmaktadır.
  2. Bununla beraber Saltanat sancakları arasında çok büyük boyutlarda (5×14 m) ve ağırlıkta (58 kg) olanlarının bulunması, bu sancakların savaşta arazî üzerine yayılarak harekat sırasında Merkezi belirlemek için kullanıldığı düşünülebilir
  3. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi bu sancakların renkleri hakkında, en azından devirlere göre değiştiklerini belirten ihtilaflar vardır. ak sancak ile kırmızı sancak belki eserlerde zikredilen saltanat sancaklarından iseler de diğerleri hakkında sarih bir şey söylemek şimdilik mümkün değildir. Tarif edilen yeşil sancaklar ise küçük olup bunların saltanat sancakları olduğu şuphelidir. Osmanlı Şehzadelerinin sancakları yeşil olduğundan bunlar belki de şehzadelere aittir.”

Saltanat Sancakları nelerdir