Ana sayfa » Şehzadelerin hayatı nasıldı
Osmanlı Toplumu

Şehzadelerin hayatı nasıldı

Şehzadelerin yaşantısı
Şehzadelerin yaşantısı

Şehzadelerin hayatı nasıldı; Şehzadelerin doğumları Dârüssaâde Ağası ve hanım sultanların da rütbeli bir Saray Ağası ile hatt-ı hümâyûn gönderilerek Paşakapısı’na yani Sadrâzam’a bildirilirdi.

Gönderilen hatt-ı hümâyûn üzerine Sadrâzam ve Şeyhülislâm, vezirler, kazaskerler, Yeniçeri Ağası ve diğer devlet ricâli Saray’a giderler ve Huzur’a kabul olunurlardı. Sadrazam’ın kethüdası vasıtasıyle gönderdiği mücevherli beşik Dârüssaâde Ağası’na teslim olunurdu. Sadrazam’a ve ricâle lohusa şerbetleri gönderilir ve haremleri (eşleri) de Harem’e davet edilirdi.

Diğer taraftan bu durum İstanbul’da ve memleketin her tarafında toplar atılarak, ilân edilir, şenlikler yapılır1, fermanlar gönderilerek şer’i mahkeme sicillerine kaydolunurdu. Atılan topların ve yapılan şenlik günlerinin sayısı yenidoğanın şehzade veya sultan oluşuna, kardeşleri bulunmasına göre hatta mevsimlere bağlı olarak değişirdi.2

Şehzadeler padişahların haseki, ikbal ve odalıklardan da doğarlardı. Başka bir deyişle anasının sıfatına bakılmaksızın Padişahın erkek çocuklarına şehzade denilir. Padişahların kız evlatlarına da sultan unvanı verilir.

Şehzadenin bakımına annesi ve has odalılardan üç ağa nezaret ederlerdi. Ağalar içinden en yaşlısı “başlala” denilen şehzadenin baş mürebbisi idi. Bunun emri altındaki diğer ağalara “lala” denirdi. Lalalar şehzadelerin yetiştirilmelerinden ve özellikle Padişaha bağlılıklarından sorumluydular. Dolayısıyla Enderûn ağaları arasından Padişahın yakını ve bildiği birisi lala olurdu.

Şehzadelerin hayatı

Şehzade 5-6 yaşlarına gelince, “bed-i besmele” denilen özel bir törenle3 derslere başlardı. Bu merasimde ve davetlilerin huzurunda Şeyhülislâm şehzadeyi elif’ten ye’ye kadar okutur ve sonra dua ederdi. Bu sırada şehzade, Şeyhülislâm’ın elini öpmek ister, ama o elini öptürmeyerek şehzadenin omuzunu öperdi. Sadrazam tarafından şehzade’ye müzehhep cüz kesesi içinde elifba hediye edilirdi. Şehzade hocasından Dârüssaâde Ağası’nın dairesinde ders görmeye başlardı.

Şehzadelerin yaşantısı
Şehzadelerin yaşantısı

Şehzadelerin sünnet düğünleri de günlerce, haftalarca süren düğünler, şenlikler yapılırdı. Sünnet olan ve 13-14 yaşına gelen şehzadeye ayrı bir daire verilir, buraya annesiyle kız kardeşlerinin dışında hiç bir kadın giremezdi.

Osmanlı şehzadeleri, devlet yönetiminde sancakbeyi olarak eğitilmeleri amacıyla Anadolu’nun eski beylik merkezleri olan Konya, Manisa, Trabzon, Kastamonu, Kütahya, Çankırı, Aydın, Amasya ve Teke sancaklarına gönderilmektedirler. Anadolu dışındaki tek şehzade sancağı Kefe idi.

Ancak On altıncı yüzyıl sonlarına kadar bazı şehzadelerin babalarına ya da kardeşlerine karşı ayaklanarak taht kavgasına girişmeleri sebebiyle, İkinci Selim devrinden itibaren yalnız veliahd olan (en büyük) şehzade Sancak’a gönderilmiş ve Manisa Sancağı veliahd şehzade sancağı olmuştur.

Şehzadelerin hayatı nasıldı